نظریه گینزبرگ(1951)Ginzberg
• فصل نهم
نظریه گینزبرگ(1951)Ginzberg
• مفاهیم بنیادی:به اعتقادگینزبرگ وهمکارانش جریان رشدانسان فرآیندی پیوسته وتکاملی است وانتخاب شغل نیزمانندرشدفرآیندمی باشد.
• انتخاب شغل فرآیندی است که درطی دوره معینی انجام ودراین دوره فردبین انتظارات وامکانات وخصوصیات فردی سازش و تؤافق بوجودمِِی آورد.این دوره قابل بازگشت نیست این سیرتکاملی سه مرحله دارد:
• 1-مرحله رویائی
• (قبل ازسن 11سالگی)Fantasy period
• دراین مرحله انتخاب متکی بررؤیاوخیال بافی است .درسنین 4-5سالگی کودک درضمن بازی رغبت خودرانسبت به برخی مشاغل آشکاراابراز می دارد.کودک ازبازی لذت می برد.کودکان خودرابابزرگسالان مقایسه وبعلت ضعف جسمانی خودراحقیرمی یابند.همانندسازی بابزرگسالان روش غلبه براحساس حقارت کودک است که ازطریق آن باارزش مشاغل نیز آشنا می گردد.
• ازعلائم مهم مرحله رویایی:انکارواقعیات،عدم توجه به توانایی واستعداد،نادیده گرفتن زمان
• مرحله رویایی پایه واساس رسیدن به مرحله آزمایشی است.
• 2-مرحله آزمایشی(11-18سالگی)Interest
• نوجوان به خودکاوی می پردازد،به دنبال یافتن مشاغلی می رودکه احتمالا“دراینده بدان هااشتغال می ورزد.این مرحله چهاردوره دارد:
• الف-رغبت:شروع11و12سالگی،پی بردن به لزوم کار،لذت حاصل ازاشتغال محرک اصلی ادامه شغل
• ب-صلاحیت:شامل12-14سال،سنجش صلاحیت خودباشغل موردنظروازمایش توانایی انجام آن وجایگزینی رغبت جدید درصورت عدم صلاحیت.
• ج-ارزش:15تا16سال،دوره ی اختصاصی،خدمت به جامعه،بررسی تفاوت درارزش های زندگی براساس اشتغال.
• د-انتقال: 17تا18سال،انتخاب واقع بینانه،آزمودن مهارت وتوانایی،گردآوری اطلاعات وبررسی دقیق،مقدمات ازدواج
• 3-مرحله واقع بینی(18-24سالگی)Realistic period
• الف-مکاشفه:بدووروددانشگاه ،هدف های شغلی محدودتر،درصددجامه عمل پوشاندن به رغبت های شغلی
• ب-تبلور:تثبیت رغبت های خوددر شغل معین وانتخاب رشته تحصیلی،
• تعیین:آخرین حدانتخاب شغل وانتخاب نهایی شغل وحرفه
• به نظرکینزبرگ وهمکارانش چهارعامل درانتخاب شغل مناسب دخالت دارند که عبارتنداز:
• 1-برسی وسنجش واقعیت 2-تکامل مناسب رشدباتوجه به زمان 3-توانایی فردجهت به تعویق انداختن احساس لذت وخوشی 4-توانایی فردبه قبول وسازش باطرح ریزی شغلی
• به نظرکینزبرگ وهمکارانش شخصیت ازنظراشتغال به دوطبقه یعنی:شخصیت کارجووشخصیت لذت جوتقسیم می شود.
• ارزشیابی نظریه گینزبرگ Ginzberg
• موارد نارسانا درنظریه
- محققان چگونه فقط براساس مصاحبه باگروهی خاص نظریه ای ایجادنموده اند؟
- باتوجه به محدودبودن افرادگروه مصاحبه شونده آیامی توان نظریه گینزبرگ راتعمیم داد؟
- گینزبرگ درایجادنظریه اش فقط نوجوانان راموردبررسی قرارداده وبه افرادمسن ترتوجه نداشته است.
- دراین نظریه تصمیم گیری های تحصیلی بیش ازتصمیم گیری شغلی وحرفه ای موردتوجه بوده است.
- درنظریه به ترجیح های شغلی وحرفه ای افراداهمیت فراوان قائل شده بدون آنکه تفاوت ترجیح،انتخاب واشتغال مشخص گردیده باشد.
- نظریه گینزبرگ فاقداطلاعات وداده های آماری است.
- هیچگونه آزمونی رابرای تعیین خصوصیات فردی حتی توانایی ذهنی مورداستفاده قرارنداده اند.
- تأکیدبرمفهوم برگشت ناپذیری فرآیندانتخاب شغل وحرفه نیزشدیدا“موردانتقادقرارگرفته است.
• گینزبرگ ضمن تجدیدنظردرعقایدش(1971) به نکات زیراشاره می کند: 1
• -انتخاب شغل فرآینداست.یعنی انتخاب شغل وحرفه فردازسنین اولیه آغازودرتمام عمرادامه می یابدواین فرآینددرهرلحظه زمانی قابل بررسی ومطالعه است.
• 2- گینزبرگ معتقدبوددرانتخاب شغل نمی توان به گذشته بازگشت ولی درتجدیدنظرش این عقیده راازدرجه اعتبارساقط دانسته ومعتقداست ازطریق تعلیم وتربیت صحیح می توان هرلحظه آگاهی های افرادراافزایش وآنهارادرمسیرمناسب تری رهبری نمود.
• 3- گینزبرگ به جای سازش واژه افزونی وتکثیررابکارمی بندد.یافتن شغل کاملا“رضایت بخش یک جریان مداوم است.تحقیق نشان می دهدانسان ازطریق ادامه فعالیت واشتغال سعی داردنیازهایش راازطریق کاربرامکانات موجودونیزتشخیص محدودیت هابه نحوبهتری ارضاءنماید.
• کاربردنظریه گینزبرگ
• آشنایی مشاوران باجریان انتخاب شغل وحرفه ونحوه تربیت فرددرهرمرحله
• مصادف بودن مرحله رویایی وآزمایشی بادوره ابتدایی ومتوسطه
• دادن اطلاعات کافی به کودکان درمرحله رویایی ونوجوانان درمرحله آزمایشی
• کمک مشاورباتوجه به خصوصیات مراحل ودوره های مطروحه به مراجع به طریق مناسب.
• فصل دهم
نظریه سوپر(1957)Donaldsuper
• مفاهیم بنیادی:سوپردرارائه نظریه اش به شدت تحت تأثیرخویشتن پنداری قرارگرفته است.
• سوپردرایجادنظریه اش تحت عقایدرشدبوهلرقرارگرفته که زندگی راترکیبی ازدوره های متعددومشخص می داند.
• دوره های متعددزندگی بوهلرعبارتنداز: 1-مرحله رشد(تولدتا14سال)
• 2-مکاشفه(15تا24سال)3-ابقاء(25تا65سال)4-افول(65سال تاآخرعمر)
• عواملی که به نظرسوپرمستقیما“درمسیرتکاملی انتخاب شغل وحرفه دخالت دارند:
• 1-عوامل نقشی:کلیه عواملی راشامل می شودکه نقش فردرادرمحیط معین می کند.مثل معلم،مهندس و..فردباتوجه به ارزش اجتماعی نقش هرشغل به انتخاب آن می پردازد.
• 2- عوامل فردی:کلیه خصوصیات فردی نظیرهوش،توانایی خاص،رغبت هاوارزش هاجزءعوامل فردیست.
• 3- عوامل موقعیتی:زمینه های خانوادگی،وضع اجتماعی-اقتصادی،رابطه عرضه وتقاضا،میزان دستمزدوحقوق درزمره عوامل موقعیتی قرارمی گیرند.
•
• به نظرسوپرچهارمرحله مکاشفه، تشخیص، همانندسازی، وایفای نقش درفرآیندرشدوتکامل خویشتن پنداری وجوددارند؛این مراحل به شکل زیزقابل توجیه هستند:
• 1-مکا شفه:اولین مرحله درشکل پذیری خویشتن پنداری است.به مرورزمان باتوجه به واقعیات محیطی،فردازطریق تجربیات به تکامل هستی خودمی پردازد.
• 2-تشخیص:درتکوین خویشتن پنداری ازاهمیت خاصی برخورداراست.بزرگسالان ضمن مقایسه بادیگران به تشخیص امکانات وخصوصیات فردی مؤفق می شوند،چنین تشخیصی موجب تصمیم گیری های خاص درزمینه های شغلی وتحصیلی می گردد.
• 3-همانندسازی:درتکوین خویشتن پنداری ازاهمیت خاصی برخورداراست.کودکان درسنین معین ضمن همانندسازی باوالدین به نقش خوددرفرهنگ جامعه پی می برند.همانندسازی انسان ازکارهای عام به کارهای خاص صورت می پذیرد.
• 4-ایفای نقش:ایفای نقش ازطریق همانندسازی ایجادمی شود.کسی که باشغلی یافردی همانندسازی می کند،دوست داردکه به انجام آن شغل بپردازدونقش فردموردعلاقه خودراایفاکند
• ویژگی های بلوغ شغلی وحرفه ای:
• 1-قبول مسؤلیت2-رغبت به انتخاب3-جمع آوری وتجزیه وتحلیل اطلاعات 4-تهیه طرح ونقشه برای عمل وفعالیت5-استفاده ازتمام منابع موجود
• مسیرتکاملی انتخاب شغل وحرفه سوپر
• الف-مرحله رشد (تولد تا14سالگی)
• 1-رویایی(4-10سال):نیازهای اولیه قالب،کودک درعالم رؤیا وخیال
• 2-رغبت(11-12سال):رغبت ها وآرزوها تعیین کننده مسیرتلاش فرداست.
• 3-صلاحیت(13-14سال):توجه به نیازها وتوانایی ها وانتخاب شغل برمبنای آنها.
• ب-مرحله مکاشفه(15-24سالگی)
• 1-آزمایشی(15-17سال):انتخاب شغلی بطورآزمایشی انجام می شود.
• 2-انتقال(18-21سال):توجه به واقعیت وگذرندن دوره های آموزشی
• 3-کوشش(22-24سال):یافتن شغل موردعلاقه واشتغال آزمایشی
• ج-مرحله ایجاد(25-44سالگی)
• 1-کوشش(25-30سال):سعی وکوشش برمبنای تغییریاتثبیت
• 2-تثبیت(31-44سال):تثبیت شغل،دوره خلاقیت وابتکار
• د-مرحله ابقاء(45-65سالگی)
• ابقاءشغل وتکمیل مهارت ها
• ه-مرحله افول(65سالگی به بالا)
• 1-تقلیل(65-70سال):جایگزینی شغل دیگری که به توانایی کمتری نیازدارد.
• 2-بازنشستگی(71سال به بالا):برای بعضی خوشحالی وبرای بعضی ناراحتی
• رشته های تکاملی شغلی سوپر
• 1-تبلور:(14-18سال):شناخت وثبات درترجیح های شغلی،طرح ریزی واینده نگری درباره مشاغل ترجیح داده شده.
• 2-تعیین(18-20سال):نزدیکی به تصمیم گیری درباره شغل آینده،گزینش مشاغلی که باپندارومفهوم خودسازگارتراست.
• 3-اجرا(21-24سال):انتخاب باتوجه به پندارومفهوم خودانجام،اجرابرتبلوروتعیین استواراست،انجام آموزش شغلی وحرفه ای
• 4-تثبیت(25-35سال):قضاوت درانتخاب شغل،درصورت تناسب شغلی به تثبیت آن می پردازد.
• 5-تحکیم(35سال به بعد):تکمیل مهرت ها وتوانایی های شغلی
• خلاصه نظریه ونحوه ی عملکردمشاوردرنظریه سوپر
- افرادازنظرتوانایی ها،رغبت ها،وشخصیت باهم تفاوت دارند.
- باتوجه به تفاوت های فردی هرانسان برای احرازیک گروه ازمشاغل خاص آمادگی بیشتری دارد.
- انجام هردسته ازمشاغل به خصوصیات فردی وروانی خاصی نیازدارد.
- فردبه انتخاب شغل وحرفه ای می پردازدکه سازگارومتناسب باخویشتن پنداریش باشد.
- انتخاب شغل وحرفه فرآیندمداومی است که درطول زندگی ازتولدتامرگ به موازات رشدعمومی ادامه می یابد.
- عوامل فردی،اجتماعی-اقتصادی،تعلیم وتربیت اولیه، وخصوصیات شخصیتی درپیدایش خویشتن پنداری ودرنتیجه درتعیین مسیرتکامل انتخاب شغل وحرفه مؤثرند.
- ازطریق ارائه تعلیم وتربیت صحیح وایجادآمادگی می توان افرادراراهنمایی کردتابه احرازمشاغلی بپردازندکه احتمال مؤفقیت درانجام آنها بیشتراست.
- مسیرتکاملی انتخاب شغل وحرفه باخویشتن پنداری فردرابطه مستقیم دارد. خویشتن پنداری درنتیجه تعامل بین عوامل زیستی ومحیطی ونیزبراثرتعلیم وتربیت شکل می گیرد.لذا می توان ازطریق ایجادبرنامه های خاص به تقویت خویشتن پنداری مثبت درافراداقدام نمودودرنتیجه انتخاب شغل وحرفه رادرمسیرمناسبی رهبری نمود.
- ازطریق ایجادواجرای برنامه های مشاوره درمدارس می توان دانش آموزان رادرمسیرمناسب تکامل انتخاب شغل وحرفه قرارداد.
- رضایت شغلی بارضایت کلی درزندگی ارتباط مستقیم دارد.هرگاه فردی شغلی راانتخاب کندکه سازگار باخویشتن پنداریش باشدتاحدودزیادی نیزاززندگیش راضی خواهدبود.
• کاربردنظریه سوپر
• ازطریق تغییرعوامل محیطی باایجادبرنامه های تربیتی وآموزشی خاص می توان به تغییر درخویشتن پنداری درجهت دلخواه اقدام نمود.
• هربرنامه شغلی وحرفه ای بایدباعوامل زیرسروکارداشته باشد:1-ماهیت وفرآیندرشدشغلی وحرفه ای2-ماهیت ومفهوم کاردرتعلیم وتربیت
• هربرنامه شغلی وحرفه ای بایدنکات عملی زیررادرنظرگیرد:1-اکتشاف کلیه عواملی که دراه تحول شغلی وحرفه ای ضروری به نظرمی رسد.2-مطالعه وبررسی انواع مهارت هایی که برای اشتغال به مشاغل مختلف لازم هستند.3-آشنایی بامنابعی که درمواقع ضروری می توان اطلاعاتی راازآنها کسب کرد.4-آشنایی بافرآیندبرنامه ریزی شغلی وحرفه ای.
• توجه خانواده ها درپرورش وتوسعه خویشتن پنداری.
• درمشاوره شغلی وحرفه ای باافرادمرددمشاوربایدبه احساسات مراجع توجه کندوبه آن به گرمی پاسخ دهد.
• مشاوربه مراجع کمک می کندتاخویشتن پنداری راروشن سازدودرمحدوده مراحل رشدبه خودکاوی بیشتری بپردازد.
• درمشاوره شغلی وحرفه ای بایدازکاربردروش غیرمستقیم فراتررفته وبه سنجش شغلی مراجع پرداخته ومراجع راتشویق کردتادرزمان فراغت به کاروفعالیت اقدام نماید.
• فصل یازدهم
فصل دوازدهم
نظریه هالند(1919)JohnHolland
مفاهیم بنیادی:هالندنظریه خودرابرمبنای دواصل استوارنموده :1-انتخاب شغل وحرفه به نوع شخصیت فردبستگی دارد2-انتخاب شغل وحرفه رابطه مستقیمی باطرزتلقی وگرایش فرددارد.
بهترین روش برای پیش بینی شغل پرسش ازفرددرموردترجیح های شغلی اوست.
طبقه بندی شخصیت ازنظرهالند
• 1-نوع واقع بین
• خصوصیات :جدیت درکار،واقع بینی درامور،مهارت های مکانیکی،تفکرعملی،قدرت جسمانی،علاقه وهماهنگی درکارها؛اشتغال:مهارت های فنی
• 2-نوع معنوی
• خصوصیت:تفکر،سازماندهی وقدرت استدلال.این افرادخلاق،مستقل،پیش رونده،کمرو ومحتاط می باشند.
• 3-نوع اجتماعی
• خصوصیات :دارای رغبت های اجتماعی،نقش معلمی یاروان درمانگری،مسؤل وبشردوست،ازکارهای بدنی وسازمان یافته خوششان نمی آید.
• 4-نوع قراردادی یاسنتی
• خصوصیات :احترام به قوانین،دوست دارنظم ،گریزان ازموقعیت های پیچیده
• 5-نوع تهوری
• خصوصیات :مهارت درگویایی،ماجراجو،اجتماعی،درجستجوی قدرت،ورهبری،بدنبال کسب مهارت درامورمالی وتجارت
• 6-نوع هنرمند
• خصوصیات:ایجادرابطه حسنه بادیگران،بدورازنظم،حساس درروابط،سادگی درابرازعواطف،گرایش به صفات زنانه،مبارزه بامشکلات محیطی باارائه آثارهنری
• سیاهه ترجیح شغلی هالندبراین اصل استواراست که:
• انتخاب شغل مستقیما“بانوع شخصیت ارتباط دارد.
• افرادباخودشناسی بهترانتخاب بهتری انجام می دهند.
• تجربیات خردسالی ونحوه تربیت کودک وفشارهای اجتماعی درتعیین ترجیح هاونوع شخصیت وخودشناسی فردمهم است.
• افرادبااطلاعات بیشتردرموردمشاغل،دارای انتخاب بهتر
• افزایش سن=یادگیری بیشتر انتخاب شغل دقیق تر
• ارزشیابی نظریه هالند(1919)JohnHolland
• نکات مثبت نظریه هالندازنظروالش وهمکاران
- باگذشت زمان نظریه باتوجه به نتایج تحقیقات واطلاعات تکامل یافته است.
- تحقیقات انواع شخصیت ومدل های محیطی هالندراتأییدکرد.
- سازگاری فردبامحیط رضایت فردی درنتیجه به رضایت شغلی می انجامد.
- نظریه ساده وروشن بیان شده است.
- نظریه برای توصیف رفتار،مبانی ومفاهیم ضروری رادربردارد.
- قابلیت تست پذیری رادارا ومنجربه تحقیقات زیادی گردیده.
- باتوجه به خصوصیات شخصیتی،می توان به پیش بینی شغلی فردپرداخت.
- افرادخواهان کاردرمحیطسازگارباخصوصیاتشان هستند.
• محدودیت های نظریه هالندازنظروالش وهمکاران
- نظریه جریان انتخاب شغل رابرای دانشجویان فوق لیسانس،افرادغیردانشجو،وافرادمسن مشخص نمی کند.
- نتایج قطعی درباره تأثیروالدین ومحیط خانواده درانتخاب شغل ارائه نمی شود،ولی تحقیقات رابطه فرآیندشغلی وعوامل خانوادگی رانشان می دهد.
- نظریه به چگونگی تغییریادگیری انسان اشاره نمی کند.
- نظریه بانحوه اشتغال زنان ارتباط چندانی ندارد.
- تأثیرعوامل اقتصادی واجتماعی دررفتارزیادموردتوجه قرارنگرفته است.
- نظریه مبنی براین که پرسشنامه های رغبت باپرسشنامه های شخصیت یکسانندزیربناواساس علمی صحیح ندارد.
کاربردنظریه هالند(1919)JohnHolland
• آشنایی مشاوران باطبقه بندی شغلی وترجیح شخصیت مراجع ونوع محیط ویاری مراجع باایجادسازش وتؤافق بین آن دو.
• استفاده مشاوران ازاطلاعات شخصیتی شاغلین مؤسسات برای بکارگماردن افراددرچنین مشاغلی درآینده.
• ارائه اطلاعات شغلی وحرفه ای به ساده ترین صورت ممکن بطوریکه عملا“قابل استفاده باشد.
• توصیف جریان انتخاب شغل وارتباط آن بانوع شخصیت فرد.
• فراهم آوردن امکاناتی برای خودشناسی وشناخت نیازهای محیطی
1. تیدمن واوهارا:تمام تجربیات فرددرتکامل وانتخاب شغل مؤثرند.
جریا ن تصمیم گیری دومرحله دارد:
الف-مرحله انتظاریاقبل ازاشتغال:
1) دوره مکاشفه:فعالیت فرد تصادفی،چگونگی دوره مکاشفه وفعالیت های این دوره تحت تأثیرعواملی نظیرتجارب گذشته ،میزان آگاهی ازخصوصیات فردی،وکمک های دیگران قرارمی گیرد.سعی دریافتن معنی ومفهومی برای هدف هایش
2) دوره تبلور:دوره مکاشفه پیش نیاز دوره تبلوراست.آشنایی بامشاغل،تثبیت افکارئرزمینه انتخاب شغل
3) دوره انتخاب:فردپس ازتجزیه وتحلیل عمیق عوامل متعددبه تصمیم گیری شغلی مؤفق می شود.
4) دوره روشن سازی:دراین دوره فرددرجستجوی روش هایی است که بتواندتصمیم اتخاذشده رابه مرحله عمل درآورد.
ب- مرحله اجرایا سازش:
1) استقراء:آغازتجربه وعمل،سازش بین ارزش های فردی واجتماعی بوجود می آید.
2) اصلاح:کوشش فعالانه برای پیشرفت،کاهش تردیدبه انتخاب شغل
3) تکمیل:رضایت شغلی وتکمیل مهارت وتخصص
ارزشیابی وکاربردنظریه های تصمیم گیری
Ø مشاورمی تواندازنظریه تصمیم گیری بعنوان مدل والگواستفاده نماید.
Ø ازآنجاکه مدل های تصمیم گیری ناشی اززندگی واقعی هستند،پس می توان عملا"ازآنها درتصمیم گیری درزمینه های مختلف زندگی وانتخاب شغل استفاده نمود.
Ø باشناساندن مدل های تصمیم گیری به مراجع آنهارادرانتخاب دقیق تروبهترشغل می توان یاری نمود.
فصل شانزدهم
روانشناسی انفرادی وانتخاب شغل(ارائه شده توسط شفیع آبا دی)
عوامل مهمی که درراهنمایی ومشاوره شغلی وحرفه ای ازاهمیت خاص برخوردارند(موریل وفورست):
رغبت ها،تواناییها،نیازهای فردی واجتماعی واطلاعات شغلی
نقش مشاور:برقراری هماهنگی مطلوب بین عوامل مذکوربنحوی که شخص بانجام وظایف محوله بطورمطلوب پرداخته وازشغل خودلذت ببرد.
نقش های مهم مشاورباپذیرش تعریف موریل وفورست:1-جمع آوری اطلاعات جامع درموردرغبت ها،توانایی ها ونیزمحدودیت های مراجع 2-فردباید ویژگی ها ومشخصات هرشغل را به خوبی بشناسدتابتواندشغل مناسبی رابرگزیند.
مفاهیم بنیادی:انتخاب شغل همواره درجهت ارضای هدف های زندگی است.(شفیع آبادی)
به نظرآدلر اگرهدف ازانجام هررفتارمشخص شودعواقب ومسیرتکاملی آن رفتاربه سادگی معین خواهدگردید.
برای رسیدن به هدف ها بایدخط مشی معین موجودباشد.(انسباکر)چنین خط مشی راشیوه ی زندگی می نامند.
انتخاب شغل باتوجه به شیوه ی زندگی فرآیندی انحصاری،فعال وهدف جویانه است.
شیوه ی زندگی نتیجه ی تعامل بین خویشتن پنداری،ارضای نیازها وتصمیم گیری می باشد:
1- نقش خویشتن پنداری:تعیین کننده مسیررفتاراست(راجرزوکوپراسمیت)،قضاوت فرددرموردمؤفقیت،ارزش ها،توانایی ها،اهمیت واعتبارفردی است.
خویشتن پنداری ازچهارعامل عقایدوالدین،تلقی هم قطاران،تلقی کارکنان آموزشگاه وعلایق شخصی تشکیل می گردد.
2- نقش نیازها:نیازها عبارتنداز:جسمانی(برای ادامه زندگی وبقا)،روانی،اجتماعی.
باتوجه به شیوه ی زندگی هرفرد الف- نیازهای خودرامشخص ب-مسیرآنها رامعین ج-درصورت امکان به ارضای نیازها اقدام می کند.
3- نقش تصمیم گیری:عملی فعال وخلاق که بدان وسیله فردبه انتخاب راه حل مناسبی مؤفق ومشکلی راحل می کند.
مراحل یک تصمیم عاقلانه:1-جستجوی راه حل های گوناگون 2- ارزیابی دقیق راه حل های احتمالی وپیش بینی عواقب احتمالی دررسیدن به هدف ها 3- گزینش بهترین راه حل منتهی به هدف
فرضیه های پیشنهادی درموردسیرتکاملی انتخاب شغل:
1- انتخاب شغل فرآیندی تکاملی،فعال،هدف جویانه،وچندبعدی است که درنتیجه تعامل بینخویشتن پنداری،ارضای نیازها،وتصمیم گیری حاصل می شود.
2- خویشتن پنداری یکی ازابعادمهم انتخاب شغل به شمارمی رود، خویشتن پنداری مثبت با رضایت شغلی توأم است و خویشتن پنداری منفی بانگرانی،دلهره،وعدم رضایت شغلی
3- ارضای نیازها یکی دیگرازابعادانتخاب شغل است.یعنی هرفردهنگام انتخاب شغل به نیازهای جسمانی،روانی واجتماعیخودکه ترتیب تقدم وتأخرآن درافرادمتفاوت است توجه دارد.
4- تصمیم گیری درانتخاب شغل نقش بسیارمهمی راحائزاست.افرادی که قدرت تصمیم گیری بهتری دارنددرمقایسه باکسانی که قدرت تصمیم گیری ضعیف تری دارند اولا"درارتباط خصوصیات خودمشاغل مناسب تری راانتخاب می کنند.ثانیا"رضایت شغلی بیشتری خواهند داشت.
کاربرد وارزشیابی روش روانشناسی انفرادی
شناسایی هدف ها ونیازهای مراجع:مصاحبه بامراجع،گفتگوباوالدین،مشاهده رفتار
آشنایی مراجع بامشاغل مناسب ومربوط به خصوصیات فردی اوتوسط مشاور
آشناساختن والدین باهدف هاونیازها وخویشتن پنداری مراجعان دارای کاربردهایی ازقبیل ارائه برنامه های تعلیم وتربیت وآشنایی والدین باروش های مختلف تربیت کودک وفنون گوناگون ارضای نیازها،تأمین هدف ها وتشکیل انواع خویشتن پنداری می گردد.
معلولیت ازدیدگاه سازمان جهانی بهداشت:
معلولیت مجموعه ای ازاختلالات جسمانی یا ذهنی است که فردراازادامه زندگی مستقل فردی واجتماعی باز می داردودرنتیجه معلول برای تداوم زندگی به توانبخشی درزمینه های مختلف نیازدارد.
توان بخشی شغلی:مجموعه اقداماتی که به استخدام،جذب،ونگهداری معلول درشغل مناسب می انجامدوبدان وسیله معلول ازامکانات وتوان های خودبه بهترین نحواستفاده می کند.
تعریف ارگونومی:درارگونومی که ازدوواژه ارگوبه معنی کارونوموس به معنی قاعده وقانون مرکب است روابط میان انسان با ماشین ومحیط بررسی می شود وبه طراحی وساخت وسایل ودستگاه هایی منجرمی شودکه بدان وسیله کاربطورآسانتروراحت تر ومؤثرترانجام می گیرد.
روش های اشتغال معلولین:1-خوداشتغالی:رایج ترین وانعطاف پذیرترین روش اشتغال معلولین 2-شرکت های تعاونی:25درتعاونی های خاص معلولین تا30درصدمعلولین دراین کارگاهها اشتغال دارند 3-اشتغال حمایت شده:کسانی که به اشتغال معمولی نمی توانندبپردازنا. 4-اشتغال درمنزل:افرادباناتوانی شدید.
نظریه های مشاوره طبق تقسیم بندی جرالدکوری:
1- دیدگاههای روان پویایی:تأکیدبرایجادبصیرت درمراجعین دارد. مکاتب عبارتنداز:
الف-روان تحلیلی فروید:انسان هاراموجوداتی شدیدا"تحت تأثیر انگیزه های ناهوشیار،تعارضات بین خواست های درون وعوامل بیرون،مکانیزم دفاعی وتجارب کودکی می داند.درمان فرآیندی طولانی،وبازسازی شخصیت است.
ب-درمان آدلری:انسان هاموجوداتی اجتماعی اند،خلاق وهمکاری کننده،تأکیدبرکلیت فرد،ودرک دیدگاههای ذهنی،احساس حقارت موجب تلاش برای برتری،سبک زندگی هرفرددربرگیرنده عقایداوست.فعالیت دوجانبه،مراجع ومشاورهردوفعالند.
2- دیدگاه تجربی ورابطه محور:تأکیدبراحساسات وتجارب ذهنی است.مکا تب عبارتند از:
الف- اصالت وجود:ذاتا"موجودات آزادی هستیم،کاردرمانگرمواجه کردن مراجعان باهستی محدودشده یشان است،تاازسهم خودشان درخلق این نوع موجودیت اگاهی یابند.
ب-درمان شخص محور:هریک ازانسان هاظرفیت وتوانایی لازم برای درک مشکلاتشان رادارند،منابعی دردرونمان وجودداردکه ماراقادربه حل مسائلمان می کند.دیدمثبت به انسان،انسان نیازبه درک شدن،خلوص،حمایت،پذیرش،توجه مثبت بی قیدوشرط دارد.
ج-گشتالت درمانی:انسان برای رسیدن به بلوغ شخصی،بایدراه خودش راشخصا"درزندگی بیابدومسئولیت پذیرباشد.مشاورمراجع راازتجارب این جا واکنون آگاه کند.هدف:دست یابی به آگاهی
3- دیدگاههای شناختی،رفتاری:تآکیدبرتفکرورفتارونگرش فعل محورانه مکا تب عبارتند از:
الف- رفتاردرمانی:توانایی انسان بررفع رفتارناسازگارویادگیری رفتارهای سودمند،ارزیابی همه جانبه ازرفتارمراجع،
ب-واقعیت درمانی:بررسی رفتارکنونی،قضاوت مراجع درخصوص سودمندی یا بیهودگی رفتارش،رفتارراحتترازاحساس کنترل می شود.پذیرش مسؤلیت تک تک اعمال توسط مراجع
ج-رفتاردرمانی عقلانی ،عاطفی
د-سایرمکاتب شناختی رفتاری(خانواده درمانی سیستمی)
